‘Lekker’ is een containerbegrip’, en nog zes stellingen DID-ambassadeur Marije Vogelzang

Door Bran Remie

Marije Vogelzang, Food-Ambassadeur van DID22, krijgt vrijdag 22 april de sleutels van de Grote Kerk. Bezoekers smullen daar van de gerechten opgediend op de catwalkdiner. Vogelzang cureert het evenement: zij heeft (nog geheim) iemand uitgekozen en uitgenodigd om dit diner te leiden. De Food-ambassadeur ademt het DID-DNA: behalve de curatie houdt zij een workshop en leidt zij haar Deep Dive. Ook leidt ze een expositie: ze heeft daarvoor vier fooddesigners uitgenodigd. Op deze manieren jaagt zij het innovatie-activisme aan.

Momenteel schrijft de geboren en getogen Enschedeër aan haar boek over eten vanuit een creatieve invalshoek. Dat gaan niet over het mooi maken van de gekozen menubestelling op het bord, maar over de manieren van kijken naar en het verbruiken en creëren van eten. Het gekozen diner zal dan ook een choreografie langs de zintuigen zijn, zodat iemand (her)leert hoe eten óók kan zijn. Want, stelt Vogelzang, we zijn veel over ons dagelijks eten vergeten terwijl eten zoiets fundamenteel menselijk is. Op basis van haar onderzoek heeft zij al een aantal bevindingen gedaan. Daarom de onderstaande food for thought: zeven stellingen van Marije Vogelzang.

Stelling 1: “Bewustwording van eten is bewustwording van jezelf

,,Dat bedoel ik letterlijk. Voedsel ruik je, proef je, zie je, voel je in je lijf. Het herinnert je dat je mens bent, zeker in een tijd waarin je veel op je scherm zit en soms daarin verdwijnt. Eten is niet voor niets ook een hele fijne manier van contact maken met elkaar, met geliefden. Die zintuigelijkheid en fysieke aanraking hebben wij als mens ook nodig. Wederom bedoel ik dat letterlijk: baby’s sterven als zij niet worden aangeraakt en aanraking vermindert stress. Je zintuigen hebben aandacht nodig.”

Eetontwerper, Food-ambassadeur en pionier Marije Vogelzang. Foto Hilde Harshagen

Stelling 2: “Het eerste Food design is landbouw

,,Niet heel wereldschokkend, maar wel een belangrijk inzicht. Bedenk je, het is erg onnatuurlijk om planten te verbouwen in rijen. Graanvelden zijn ons welbekend, maar eigenlijk een surreëel en onnatuurlijk aanzicht. We schrijven aan elk eten een soort natuurlijkheid toe. Maar als landbouw al een technologische innovatie is, dan is het moeilijk vol te houden dat al het eten dat ons bord bereikt natuurlijk is.” 

Stelling 3: “Als het om eten gaat, nemen wij te veel voor lief

,,Veel zaken die met eten te maken hebben, zijn normaal voor ons. Als je er langer over nadenkt, dan ontdek je wat voor een rare, gewone gedachten wij over eten hebben. Het is bijvoorbeeld superbijzonder dat wij schoon drinkwater uit de kraan krijgen. Het is bijna magisch. Wat ook raar is, is wat wij wél en niét eten van één en dezelfde groente. We eten nooit het groene topje van de wortel, terwijl dat prima kan. Dat ontstaat door gewoonte. Een derde observatie: het is voor ons ook normaal hoe dat voedsel ineens in de schappen ligt. Heel dat magische proces ervoor zien wij niet, en dat is jammer want dan zien we niet waarom een supermarkt zo’n bijzondere plaats is.” 

Eetontwerper, Food-ambassadeur en pionier Marije Vogelzang. Foto Hilde Harshagen

Stelling 4: “De supermarkt is een voedselmuseum

,,Omdat wij de voedselproductie van landbouw tot supermartkschappen niet zien én we nooit tot ons door laten dringen dat de supermarkt vooral ingericht wordt op basis van effectiviteit, zien we niet in hoe eenzijdig het aanbod is in de supermarkt. Neem bijvoorbeeld de koekjes. Als je langs zo’n schap loopt, lijkt het een divers aanbod. Maar kijk je naar de ingrediënten dan valt het tegen: de lekkernij is op basis van tarwe. Je ziet geen koekjes van gierst of teff, terwijl dat prima kan. Of neem komkommer. Die kennen wij als groen en langwerpig. Maar je hebt ook gele, ronde komkommers. Het is jammer dat veel onze kennis over en kunde met voedsel gelimiteerd is op wat wij in de supermarkt aantreffen: er bestaat nog een veel grotere voedselwereld buiten het supermarktassortiment. Dat een supermarkt op basis van effectiviteit zijn winkels bevoorraadt, heeft natuurlijk ook zijn redenen: veel groenten en fruit zijn kwetsbaar. Sommige worden al beurs of verleppen tijdens transport. Die kun je niet verkopen. Daarom zijn de supermarktproducten vooral ook resistente producten: gemodificeerde etenswaren waar al veel in is geïnvesteerd, zowel genetisch als financieel, zodat ze vers op je bord kunnen terechtkomen. Dat gaat allemaal vooraf aan het gepresenteerde aanbod in de schappen”

Stelling 5: “Vergeten groenten zijn soms niet terecht vergeten

,,In Limburg heb je het initiatief het Het Historische Groentehof. Daar verbouwen ze vergeten groente. Tuinders zeggen vaak als grapje dat het vaak terecht is dat die groenten niet meer op je bord verschijnen: wat je er ook mee doet, die zijn niet te eten. Maar van sommige groentes is het onterecht dat die uit ons collectief geheugen zijn verdwenen. Alleen, dan rest de vraag hoe je die weer aan de man brengt. Ik ben daarom erg te spreken over kleinere streekinitiatieven, zoals de Rechtstreex (of het Twentse Aanstreekelijk). Het zorgt voor spannende groenten op je bord.”

Eetontwerper, Food-ambassadeur en pionier Marije Vogelzang. Foto Hilde Harshagen

Stelling 6: “Met het boek van Marije Vogelzang kun je een nieuwe bril opzetten

,,Ik wil mensen met mijn boek inzicht geven in hun eetgedrag. Zo kunnen we in sommige gevallen de logica van onze eetpatronen doorbreken. Daarvoor heb ik toegankelijke uitdagingen gegeven als handreikingen. Bijvoorbeeld, om je diner eens niet geografisch in te delen. Dus dat we niet zeggen: we eten vanavond Mexicaans, Chinees of Italiaans. Want bij geografisch denken horen vaste eetpatronen en dat weerhoudt je ervan om bepaalde ingrediënten met elkaar te combineren. Ook werk ik graag aan een taal voor wat we proeven: ons vocabulaire is ervoor beperkt. We komen niet veel verder dan lekker. Lekker is een containerbegrip waar we vanaf moeten.” 

Stelling 7: “Marije geeft op DID22 alternatieven voor bestaande eetpatronen”

,,Alle wereldproblemen hebben met eten te maken. Eten bepaalt daarnaast onze landschappen. Het bepaalt dat we regenwouden kappen en graanvelden aanleggen. Eten lijkt banaal, klein en onzichtbaar maar het is heel groots, diepgaand en een geopolitiek machtmiddel. Ons kleinzintuigelijk plezier heeft dus effect op een grote schaal: die heerlijke hap eten komt ergens vandaan. Dat vergeten we te vaak. Daarom is bewustwording en een vrijere blik op onze omgang met eten een eerste, belangrijke stap om de wereld te repareren. ”

Marije Vogelzang studeerde in 2000 af aan de Design Academy in Eindhoven. Vogelzang had al vrij snel door dat zij eigenlijk niet nog meer spullen wilde produceren. Liever wilde ze werken met organische materialen. Zo leidde dat haar naar het werken met voedsel, alhoewel food design als vakgebied niet bestond. Ze heeft dat dus ontwikkeld. 22 jaar later ziet zij hoe meer food design academies over de wereld als paddenstoelen uit de grond schieten. Vogelzang is dus een pionier en grondlegger van een design-stroming.

Deel dit artikel

Related news

Bij Demcon vinden innovaties hun tehuis

Nooit meer tanken met de Lightyears van DID-ambassadeur Gearte Nynke Noteboom

Stelling: Verbeelding is hetzelfde als innovatie

Jeangu Macrooy laat 20 april horen hoe de artiest zichzelf met zijn derde album innoveerde

𝑴𝒂𝒈𝒊𝒄 50 𝑨𝒘𝒂𝒓𝒅: wie wordt het?

Een kroniek van de kunstenaar in de bunker op Vliegveld Twenthe

22% + 22%

Korting

22-02-2022 van

22:00 uur tot 22:22 uur

Kortingscode: DID22

April