Een kroniek van de kunstenaar in de bunker op Vliegveld Twenthe

Filip Jonker.

Filip Jonker begon ooit als kunstenaar die houten kerken bouwden ontwikkelde zich door zijn fascinatie tot duikbotenbouwer voor de Marine, en zet met zijn broedplaats Twentlantis een kleine stap terug naar zijn creatieve roots. Zijn carrière beslaat bijna vijftien jaar persoonlijke ontwikkeling, van zijn afstudeerproject bij de AKI in 2006 tot aan de werkplaats Ortega Submersibles, de bunker achterin Vliegveld Twenthe, en zijn deelname bij Dutch Innovation Days 2022. Op donderdag 21 april staat Jonker met zijn Ural, de elektrische toendramotor, op DID22 en gaat hij in gesprek met Yohan Runhaar. Een overzicht van zijn levensweg naar DID22.

2006

Jonker: ,,Ik studeerde af met het bouwen van houten kerken zoals je die in westerns ziet. Ik deed dat op verlaten, braakliggende terreinen in Enschede om zo de potentie van zo’n desolaat stuk land te laten zien. De bouwwerken waren zo’n 4 a 5 meter hoog.”

2007-2013

Na de kerken maakte kunstenaar Jonker een kartonnen boot om naar Engeland te varen, een keramische raceauto en een kerk van Lego. ,,Ik zoek de uitdagingen in de techniek en materiaal op. Ik daag veredeling uit en hoop zo dingen te doen die onmogelijk worden geacht. Van karton weet je dat het door vocht papperig wordt. Dus een boot is ondenkbaar. Toch kan het.”

Roel Faassen bracht in 2014 kunstenaars naar bedrijven in Zweden, Jonker werd  gekoppeld  aan het Zweedse bedrijf Safeman  dat onder meer auto-onderdelen voor Volvo maakt. De vraag van het bedrijf aan de kunstenaar was: wat zou je het liefst willen? Het antwoord: een schat onder water vinden.

Om een schat te vinden, moet je wel onder water kunnen bewegen. Jonker herinnerde zich de duikboot van Kuifje in de strip De Schat van Scharlaken Rackham. ,,Maar Hergé heeft dat ontwerp niet helemaal zelf bedacht. Hij heeft zich door  uitvinder Sir Quinten Reeves, de man waarop Ian Flaming het personage Q uit James Bond baseerde laten inspireren. . In Portsmouth  vond ik het rapport van Reeves uit 1952 over de  een onderwaterkano. Het oordeel: een handig ding, mits het niet zo zwaar, lawaaiig en moeilijk te besturen zou zijn  ,,de Motorized Submersible Canoe belandde destijds, na het rapport, in de kast en werd vergeten. Tot ik het weer uit de kast haalde en inzag. Het stond namelijk vol met aanbevelingen uit die tijd. Ik dacht: de technologie om de duikboot stil en licht te houden kan nu wel. Met een lithiumbatterij,sterkere motor en een nieuw trimsysteem.” 

2014

,,Het duikbootidee belandde destijds, na het rapport, in de kast en werd vergeten. Tot ik het weer uit de kIk stelde aan Safeman  voor om het daar te bouwen. Daar zeiden ze: vet plan, maar gaan we niet doen. Dan wil ik het zelf doen, gaf ik hen te weten. Ik ging aan de slag als Ortega Submersibles.”

2015-2016

,,Dus we begonnen. In Twente. Ik schreef plannen, verzamelde een team, kocht spullen en kreeg krediet vanuit regio Twente. Uiteindelijk kocht ik met een 3D-ontwerp in de zak een plekje op de Underwater Defence Technology Beurs in Rotterdam. Stond ik daar tussen Thales, Thyssen Krup, Kongsberg, Damen Naval en andere grote bedrijven voor Defensie.” 

,,Op het congres sprak Admiraal Matthieu Borsboom de zaal toe: hij gaf een lezing over de toekomst van defensie. Een man met een staat van dienst die met zijn aanwezigheid de zaal stilkreeg en -hield. Toch weerstond ik niet de drang om een vraag te stellen. Ik stond aan het einde op en vroeg: durft defensie met bedrijven in zee te gaan die nog niet veel ervaring hebben? Hij zei dat daar ook naar gekeken moest worden en stapten met een delegatie later op mijn standje af. Hij zag wel heil in mijn Technological Diving Vehicle (TDV). Hij wilde dat ik voor special forces een model ging maken. Eén  met vier mariniers in plaats van één. Want zij opereren altijd gezamenlijk.” 

2017/2018

,,Doordat we de TDV mochten maken, kregen we ook te maken met classificatie van gevoelige informatie. Want als marine wil je niet dat een vijand bepaalde kennis over de TDV of marine in handen krijgt. In  juli 2018 kwamen we in contact met de defensietak van JFD (James Fischer Offshore). Die liet ons kennismaken met een Zweeds bedrijf dat soortgelijke producten maakt.Onze grote innovatie is de elektromotor en de gamecontroller waarmee je de TDV bestuurt. Oude duikvoertuigen hebben die laatste niet. Dat was een welkome innovatie: mariniers van nu werken graag met zo’n gamecontroller omdat zij die in hun jeugd bij het spelen van computerspellen ook al gebruikten. Het is met name onze benadering van hoe Ortega een TDV bouwt, dat de Navi’s aanspreekt. Dat is weer een gevolg van onze achtergrond als kunstenaars, nerds en designers.”

2019/2020

,,Om binnen de Navy credibility te krijgen, gingen we met de eerdergenoemde grote speler in zee: JFD. Die gaf die zekerheid plus toegang tot de kennis die wij voor ons onderzoek nodig hadden. Bijvoorbeeld, een zogeheten rebreather, een apparaat waarmee je onder water zuurstof terugwint uit de uitgeademde lucht. Het ververst de zuurstof via een chemische reactie. Die filter is vooral ook nodig om te voorkomen dat er belletjes boven komen borrelen. Als duiker van de marine wil je niet dat een vijand door de belletjes doorheeft dat er aan je schip gemorreld wordt.”

2021

,,Met Ortega zijn wij nu bijna drie jaar onderdeel van een multinational, JFD. Wij hebben ontzettend veel geleerd van zo’n instituut. Het nadeel van een multinationaal is de snelheid van het doorlopen van processen. Een soort logge olietanker. Het voordeel is dat alle processen nauwkeurig doorlopen worden. Vroeger waren we een stuk meer agile, wendbaarder. Daarom zocht ik een manier om die uitvinders vibe te behouden,  dat is Twentlantis,  debroedplaats Die is kleinschaliger en kun je meer zonder langdurige processen aan dingen bouwen. Zo ga ik een beetje terug naar mijn creatieve periode.”

21 april 2022 (Dutch Innovation Days)

,,Vlak voordat het transport vanuit Rusland stil kwam te staan door de opgelegde sancties van Europa, kregen wij de oranje zijspanmotorfiets  binnen om te elektrificeren. Het is het eerste Twentlantis project en weer een verbetering van een bestaand klassiek ontwerp door mij.”

,,Met deze onverwoestbare degelijke elektrische zijspanmotor kan je op plekken komen waar je met de auto niet komt. Ideaal voor exploratie. Je moet weten: die motor komt uit de Oerol, een gebied dat niets heeft met de oorlog in Oekraïne. De Amerikaans-russische producent van deze motoren is uitdrukkelijk tegen deze bezetting en oorlog.” 

Deel dit artikel

Related news

Bij Demcon vinden innovaties hun tehuis

Nooit meer tanken met de Lightyears van DID-ambassadeur Gearte Nynke Noteboom

Stelling: Verbeelding is hetzelfde als innovatie

Jeangu Macrooy laat 20 april horen hoe de artiest zichzelf met zijn derde album innoveerde

𝑴𝒂𝒈𝒊𝒄 50 𝑨𝒘𝒂𝒓𝒅: wie wordt het?

Een kroniek van de kunstenaar in de bunker op Vliegveld Twenthe

22% + 22%

Korting

22-02-2022 van

22:00 uur tot 22:22 uur

Kortingscode: DID22

April